Банкаралық бәсеке жағдайында әлеуетті қарыз алушыларға қойылатын талаптар азаюда. Негізінде орташа табысы бар әрбір азамат қарыз алуға үміттене алады. Кредитті төлей отырып, кез келген қарыз алушы пайыздарды қалай үнемдеуге болатынын ойлайды. Мерзімінен бұрын өтеу — банкке артық төлемеудің ең тиімді тәсілі.
Толық мерзімінен бұрын өтеу борышты кредит шартында көрсетілген мерзімнен бұрын төлеуді білдіреді. Кейде ішінара өтеу де кездеседі, ол ай сайынғы соманы кесте бойынша көзделгеннен көбірек енгізуді көздейді.
Кредиттік міндеттемелерді мерзімінен бұрын жою тәртібі Қазақстан заңнамасымен реттеледі. Заңға сәйкес кредитор қарызды мерзімінен бұрын өтеген кезде өсімпұл мен айыппұл өндіріп ала алмайды. Ол борыштың толық сомасы енгізілген күнге дейін ғана пайыздарды төлеуді талап етуге құқылы. Егер шартта мерзімінен бұрын өтегені үшін айыппұлдар мен өсімпұлдар көзделген деп жазылса, бұл тармақты сот арқылы жарамсыз деп тануға болады.
Жаңалық қарыз алушының ғана емес, банктің де құқықтарын қорғайды. Мәселен, мерзімінен бұрын өтеу тек кредиттік ұйымның келісімімен жүзеге асырылады. Бұл кредитор өтеу сомасына немесе мерзіміне мораторий белгілеп, борыштың бәрін бір мезгілде енгізуге рұқсат бермеуі мүмкін дегенді білдіреді. Әдетте банктер алғашқы 3 айда кредитті толық жабуға рұқсат бермейді. Қарыз алушы өз шешімі туралы кредиторды қарызды өтеу күнінен 30 күн бұрын хабардар етуге тиіс.
Алдымен нені өтеу керек, ал нені күте тұруға болады?
Экспресс-кредиттерді барынша тез өтеу қажет, өйткені олар бойынша артық төлем айтарлықтай жоғары. Әдетте олар сауда орталықтарында жиһаз немесе техника сатып алуға жеңілдетілген схема бойынша ресімделеді. Банк іздеу мен құжат жинауға кететін уақытты үнемдегісі келіп, қарыз алушылар тауар құнын 2 есе артық төлейді.
Қамтамасыз етілмеген тұтынушылық кредитті өтеуді де созбаған жөн. Оны пайдалану үшін төлем кепілдік берілген немесе жылжымайтын мүлік кепілге қойылған кредит бойынша қарыз сомасынан 2-2,5% жоғары.
Ипотека — үлкен сомаға берілетін ұзақ мерзімді кредит. Әдетте оған берешекті ішінара өтеу қолданылады. Оның пайдасы борыш аннуитеттік төлемдермен төленген жағдайда ғана сезіледі. Алғашқы бірнеше жылда қарыз алушы іс жүзінде тек пайыздарды, ал мерзім соңында — борышты төлейді.
Бұдан ипотеканы өтеу алғашқы 5-8 жылда барынша тиімді екені шығады. Егер тұрғын үй қарызы сараланған төлемдермен төленсе, шешімді мерзімінен бұрын өтеу сомасына қарай қабылдау керек. Егер ол елеусіз болса, төлемді бірнеше мыңға азайту үшін соңғы ақшаны берудің қажеті жоқ.
Неліктен мерзімінен бұрын өтеуді асыра пайдаланбаған жөн?
Егер клиент қарызды шартта көрсетілген мерзімнен бұрын жиі өтесе, бұл болашақта кредит қаражатын алудан бас тартуға себеп болуы мүмкін. Мәселе мынада: кредит бере отырып, банк табыс тапқысы келеді. Оны 2-3 есе тез өтеген кезде кредитордың пайдасы болмашы.
«Қара» тізімдерден бөлек, кредиттік ұйымдар қарызды мерзімінен бұрын өтейтін қарыз алушыларды енгізетін «сұр» тізімдер де жүргізеді. Егер клиент онда болса, қайта жүгінген кезде кредит алу мүмкіндігі азаяды. Отандық заңнамаға сәйкес банк бас тарту себебін ашуға міндетті емес.
Мерзімінен бұрын өтеу — артық төлемдерді үнемдеудің тиімді тәсілі, бірақ оны тым жиі пайдалану ұсынылмайды. Кредиттік міндеттемелерді кредит шартында қатаң көрсетілген мерзімде орындау кредитор мен қарыз алушының одан әрі ынтымақтастығының кепілі болып табылады.
Пікірлер (0)